است مانند مطالبى كه در بارهء تكوّن آسمانها فرموده است كه هيچ روش علمى نمىتواند آنها را مورد انكار قرار بدهد ، زيرا آن مطالب كشف از سرگذشتى مىكند كه هرگز تكرار نشده است كه در مجراى تجربه قرار بگيرد . و همين علَّت در بارهء همهء نظريّاتى كه بعنوان بينشهاى علمى مطرح گشته است ، وجود دارد ، لذا هيچ دانشمند آگاهى نمىتواند نظريّهء خود را در بارهء اين گونه مسائل با بر چسب علمى قطعى به افكار مردم عرضه نمايد . البتّه اگر دليل قاطعى نظريّهء او را مردود نشمارد ، بقول ابن سينا : « مىتوان در بوتهء امكان گذاشت » . 247 ، 252 - و سكنت الأرض مدحوّة في لجّة تيّاره ، وردّت من نخوة بأوه و اعتلائه و شموخ أنفه و سموّ غلوائه ، و كعمته على كظَّة جريته ، فهمد بعد نزقاته ، و لبد بعد زيفان و ثباته 2 - ( و زمين غلطيده در ميان موج عميق و متراكم آب ساكن شد ، آن گاه آب را از نخوت كبر و اعتلاء و فخر و بلندى تجاوزش برگرداند . زمين دهان آب را كه سنگين و پر موج بود بربست ، آب پس از آن همه سبكسريها و جست و خيزهايش بسكوت گراييد و پس از آن همه مباهات و تبختر در جهشهايش بر زمين بيارميد . ) 14 - زمين متحرّك است يا ساكن در اوّلين جمله از جملات مورد تفسير سكون زمين در ميان موج عميق و متراكم آب گوشزد شده است ، آيا اين مطلب با حركت زمين كه امروزه مورد قبول دانش و دانشمندان است مغاير نمىباشد پاسخ اين سؤال با نظر به جمله اى كه پس از اين جملات خواهد آمد ، واضح مىگردد . آن جمله چنين است : و عدّل حركاتها بالرّاسيات من جلاميدها . . . ( و خداوند حركات زمين را با سنگهاى بزرگ و محكم « كوهها » تعديل فرمود . )